Słownik AI: najważniejsze terminy w 5 minut

Krótko i jasno. Najczęstsze skróty i hasła o sztucznej inteligencji, które przewijają się w mediach. Co znaczą, do czego służą i jak o nich pisać.

AI / SI — sztuczna inteligencja. Ogólne określenie technologii, które analizują tekst, mowę i obrazy oraz potrafią generować treści.

GenAI — generatywna AI. Tworzy nowe rzeczy: tekst, obraz, dźwięk, wideo, kod. Przykład: szkic artykułu z depeszy.

ML — uczenie maszynowe. Zamiast sztywnych reguł model uczy się na danych. Fundament wielu narzędzi.

LLM (duży model językowy) — silnik rozmowy i pisania. Przewiduje kolejne słowa, dlatego potrafi streszczać, tłumaczyć i odpowiadać.

Prompt — Twoje polecenie. Jasny kontekst + cel + ograniczenia = lepszy wynik. Przykład: „Streszcz na 1200 znaków, bez marketingu, z liczbami”.

Token i okno kontekstu — model „liczy” tekst w tokenach (kawałkach słów). Ma limit, ile naraz widzi. Za mało miejsca = ucięty materiał.

Halucynacje — pewnie brzmiące zmyślenia. Lek na to: własne źródła, linki i weryfikacja.

RAG — „dociąganie” źródeł przed pisaniem. Najpierw narzędzie szuka w Twoich plikach, potem generuje odpowiedź. Mniej zmyśla, łatwiej cytować.

Embeddingi (wektory) — matematyczne „odciski palców” treści. Dzięki nim wyszukiwarka znajduje sensownie podobne fragmenty, nie tylko te z tym samym słowem.

ASR (transkrypcja mowy) — zamienia nagranie na tekst. Idealne na konferencje i wywiady.

OCR — wydobywa tekst ze skanów i PDF-ów. Przydaje się do tabel i raportów.

TTS (synteza mowy) — czyta artykuł na głos. Wygodne dla odbiorców mobilnych.

Bias (stronniczość) — skrzywienia po danych. W mediach należy zaznaczać ograniczenia i sprawdzać w źródłach.

Dane osobowe (PII/RODO) — poufnych materiałów nie wklejamy do otwartych narzędzi. Najpierw anonimizacja i zgody.

Jak o tym pisać

Używaj „AI” albo „sztuczna inteligencja (SI)”. „GenAI” rozwiń przy pierwszym użyciu. „LLM” nazwij też opisowo: „duży model językowy”. Zawsze dodawaj link do źródeł i daty danych.