Tysiące autorów wydało „pustą książkę”. To protest przeciw AI

Na londyńskich targach książki pojawiła się publikacja, która zaskakuje już przy pierwszym otwarciu. Nie ma w niej opowiadania, powieści ani eseju. Strony są puste. Jedyną treścią jest lista nazwisk autorów, którzy podpisali się pod projektem.

To książka zatytułowana „Don’t Steal This Book”, przygotowana jako symboliczny protest przeciw wykorzystywaniu twórczości pisarzy do trenowania systemów sztucznej inteligencji. W projekcie wzięło udział około 10 tys. autorów z różnych krajów. Wśród nich znaleźli się m.in. Kazuo Ishiguro, Richard Osman czy Philippa Gregory.

Publikacja jest w praktyce manifestem środowiska literackiego. Autorzy przekonują, że firmy rozwijające generatywną AI korzystają z ogromnych zbiorów tekstów, w tym książek, artykułów i innych materiałów chronionych prawem autorskim. Problem polega na tym, że twórcy często nie mają kontroli nad tym, czy ich dzieła są wykorzystywane w procesie trenowania modeli.

Protest zbiegł się w czasie z debatą o zmianach w brytyjskim prawie autorskim. Rząd analizuje rozwiązania, które mogłyby ułatwić firmom AI wykorzystywanie chronionych treści do trenowania modeli. Jedna z propozycji zakłada system „opt-out”, czyli możliwość wycofania zgody przez twórcę dopiero po fakcie.

Zdaniem wielu pisarzy taki model oznaczałby przerzucenie odpowiedzialności na autorów i w praktyce zalegalizowałby masowe wykorzystywanie ich twórczości bez wynagrodzenia. „Pusta książka” ma pokazać, jak wyglądałby świat literatury, gdyby twórcy przestali publikować nowe treści.

Symboliczny protest pokazuje też skalę napięcia między branżą kreatywną a firmami rozwijającymi generatywną AI. Dla twórców to spór o prawa autorskie i przyszłość ich zawodu. Dla firm technologicznych – o dostęp do danych, bez których rozwój modeli językowych byłby znacznie trudniejszy.