Cytat Tokarczuk sprzed 8 lat wrócił w sieci jako „bieżący komentarz". Milion wyświetleń w ciągu dni
W dniu wystąpienia Olgi Tokarczuk na konferencji Impact ktoś wrzucił do sieci jej archiwalne słowa z 2018 roku. Bez daty, bez kontekstu. Wątek obejrzało milion osób. Telewizja Republika nazwała go „najnowszym wywiadem" pisarki.
13 maja, dokładnie w dniu zapowiedzianego wystąpienia Olgi Tokarczuk na poznańskiej konferencji Impact, na platformie X pojawił się wpis z jej cytatem. Słowa przypisano Deutsche Welle, ale bez żadnej daty. W rzeczywistości pochodziły z wywiadu udzielonego w maju 2018 roku.
Wpis opublikował profil BostonTea (75 tys. obserwujących), zbierając 76 tys. wyświetleń. Po niespełna półtorej godziny ten sam cytat, przetłumaczony na angielski, powielił agregator Visegrad 24 (1,8 mln obserwujących) — 416 tys. wyświetleń. Kolejne cztery godziny później treść przejęło konto amerykańskiej konserwatystki Molly Pitcher — 355 tys. wyświetleń. Łącznie trzy wpisy zebrały ponad 3,2 tys. komentarzy, niemal wyłącznie krytycznych wobec pisarki.
Mechanizm był prosty: zbieżność czasowa sprawiła, że odbiorcy automatycznie uznali archiwalne słowa za bieżący komentarz — tłumaczy Tomasz Lubieniecki, kierownik Działu Raportów Medialnych w Instytucie Monitorowania Mediów (IMM), który przeanalizował całe zdarzenie.
Cztery dni później Telewizja Republika w audycji „Lewy z Bicepsem" użyła sformułowania, że cytat pochodzi z „najnowszego wywiadu" pisarki. Manipulacja kontekstem przeszła przez filtry weryfikacyjne redakcji.
Jak poradziły sobie z tym modele AI
IMM przeprowadził przy okazji eksperyment — sprawdził, jak popularne modele językowe radzą sobie z weryfikacją krążącego w sieci cytatu.
Jedynym, który bezbłędnie wskazał źródło — wywiad Deutsche Welle z 23 maja 2018 roku wraz z bezpośrednim linkiem — okazał się Grok. ChatGPT i Claude poprawnie przypisały cytat Tokarczuk, ale przyznały, że nie potrafią zlokalizować oryginalnego wywiadu. Najgorzej wypadły Gemini i Perplexity: pierwszy stwierdził, że cytat pochodzi z wywiadu dla włoskiego „Corriere della Sera" z 2021 roku, drugi — że słowa padły podczas rozmowy online z piosenkarką Duą Lipą w ramach jej klubu książkowego. Oba szczegóły były całkowicie zmyślone.
— Część systemów AI w zetknięciu z popularną w sieci, lecz wyrwaną z ram czasowych treścią zaczyna bezwiednie powtarzać błędy internautów lub budować przekonujące, halucynacyjne opisy wydarzeń, które nigdy nie miały miejsca — podsumowuje Lubieniecki.
Łączny zasięg całego wątku — w mediach klasycznych i społecznościowych — IMM oszacował na ok. 39 mln potencjalnych kontaktów z przekazem.
Analiza IMM obejmuje okres 13–26 maja 2026 r.
Załóż darmowe konto w mBanku i odbierz 200 zł do Media Expert
To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę i rozwój bloga. Przed złożeniem wniosku przeczytajcie regulamin promocji.
