Chrome cichaczem instaluje 4 GB model AI na dyski użytkowników. Badacz: Google łamie prawo UE

4 gigabajty, których nikt nie zamawiał

Na komputerze z zainstalowanym Chrome'em, w katalogu profilu użytkownika, znajduje się folder o nazwie OptGuideOnDeviceModel, a w nim plik weights.bin. To wagi modelu Gemini Nano - lekkiej, działającej lokalnie wersji modelu językowego Google'a. Plik waży około 4 GB i pojawia się automatycznie, jeśli sprzęt spełnia wymagania, a w przeglądarce aktywne są funkcje AI - a te są w nowszych wersjach Chrome'a domyślnie włączone.

Jak opisuje na swoim blogu That Privacy Guy Alexander Hanff, prawnik i informatyk zajmujący się prywatnością cyfrową, przeglądarka nie pyta przy tym o zgodę, nie wyświetla powiadomienia i nie informuje użytkownika o samym pobieraniu. Co więcej - jeśli ktoś znajdzie i usunie plik, Chrome ściąga go ponownie przy najbliższej okazji.

Jak udokumentowano pobieranie bez wiedzy użytkownika

Wcześniejsze sygnały o pliku weights.bin krążyły na forach technicznych od ponad roku, ale można je było odpierać argumentem o nietypowych konfiguracjach. Hanff zamknął tę furtkę, sięgając po systemowy log macOS, czyli .fseventsd. Rejestruje on na poziomie jądra każdą operację na plikach, niezależnie od logów aplikacji - Chrome nie ma do niego dostępu.

Szeroki wybór książek o sztucznej inteligencji. Sprawdź ceny

Badacz 23 kwietnia 2026 r. utworzył czysty profil Chrome'a do automatycznego audytu (część jego platformy WebSentinel). Profil nie otrzymał ani jednego naciśnięcia klawisza, ani kliknięcia myszą - sterownik audytu obsługiwał przeglądarkę wyłącznie przez protokół DevTools. Mimo to, jak podaje Hanff, 24 kwietnia o 16:38 CEST Chrome utworzył katalog OptGuideOnDeviceModel, a o 16:53 plik weights.bin był już w docelowej lokalizacji. Cały proces zajął 14 minut i 28 sekund - bez udziału człowieka.

Wersja modelu zarejestrowana w logu zgadza się z wersją zapisaną w wewnętrznym pliku konfiguracyjnym Chrome'a (Local State). Z tego samego pliku wynika, że przeglądarka wcześniej przeskanowała sprzęt - liczbę rdzeni, klasę GPU i ilość pamięci - by ocenić, czy urządzenie kwalifikuje się do otrzymania modelu.

"Tryb AI" w pasku adresu wcale nie używa modelu z dysku

Druga obserwacja Hanffa dotyczy najbardziej widocznego elementu interfejsu Chrome'a 147 - ikony "AI Mode" w pasku adresu. Logiczne wydaje się założenie, że skoro na dysku siedzi już 4-gigabajtowy lokalny model, to właśnie on zasila widoczny przycisk i zapytania nie wychodzą poza komputer.

Według Hanffa to założenie jest w całości błędne. "Tryb AI" w omniboksie jest powierzchnią chmurową - wszystko, co użytkownik tam wpisze, trafia na serwery Google'a. Lokalny Gemini Nano obsługuje natomiast funkcje schowane głębiej w interfejsie: pomoc w pisaniu w polach tekstowych, sugestie dla grup kart, inteligentne wklejanie czy podsumowywanie strony. Użytkownik płaci więc kosztem dyskowym i transferu za model, którego najbardziej widoczna funkcja AI w przeglądarce w ogóle nie używa.

Sprzeczność z ePrivacy i RODO

Hanff twierdzi, że taka praktyka narusza co najmniej trzy unijne przepisy. Po pierwsze - art. 5 ust. 3 dyrektywy ePrivacy z 2002 r., który zakazuje przechowywania informacji na urządzeniu końcowym użytkownika bez jego uprzedniej, świadomej i jednoznacznej zgody. Po drugie - art. 5 ust. 1 RODO, dotyczący przejrzystości przetwarzania. Po trzecie - art. 25 RODO, czyli zasadę privacy by design and by default, z którą wstępne wgrywanie 4 GB modelu "na zapas" - pod hipotetyczne przyszłe użycie funkcji - jest, w ocenie Hanffa, sprzeczne.

Badacz zaznacza, że zarzuty prawne nie zostały na razie przetestowane przed sądem. Wcześniej autor wskazywał analogiczny, mniejszy skalą przypadek Anthropica - aplikacji Claude Desktop, instalującej w tle pliki integracyjne w przeglądarkach opartych na Chromium.

Od 6 do 60 tysięcy ton CO2 za jedno wgranie

Hanff jako pierwszy policzył też ślad środowiskowy operacji. Przyjmując energochłonność transferu danych 0,06 kWh/GB (mediana z artykułu Pärssinen i in. opublikowanego w "Science of The Total Environment") oraz emisyjność miksu energetycznego UE 0,25 kg CO2e/kWh wg danych Europejskiej Agencji Środowiska, jednorazowe pobranie modelu na jedno urządzenie to ok. 0,06 kg CO2e.

W skali Chrome'a robi się z tego sporo:

• przy 100 milionach urządzeń (scenariusz niski) - ok. 6 tys. ton CO2e
• przy 500 milionach (środkowy) - ok. 30 tys. ton CO2e
• przy miliardzie urządzeń (wysoki) - ok. 60 tys. ton CO2e

Środkowy scenariusz odpowiada w przybliżeniu rocznym emisjom 6,5 tys. samochodów osobowych w Unii. Liczby te nie uwzględniają ponownych pobrań po próbach usunięcia pliku, kolejnych aktualizacji modelu, energii zużywanej przy samym wnioskowaniu na urządzeniu ani osadzonego śladu węglowego pamięci SSD - tę ostatnią pozycję Hanff szacuje na ok. 640 tys. ton CO2e przy 4 GB pomnożonym przez miliard urządzeń.

Co na to Google?

W oświadczeniu przesłanym redakcji serwisu Engadget rzecznik Google'a tłumaczy, że Gemini Nano jest dostępny w Chromie od 2024 r. jako lekki, lokalny model i obsługuje m.in. wykrywanie oszustw oraz interfejsy programistyczne, dzięki czemu dane nie muszą trafiać do chmury. Firma podkreśla, że od lutego 2026 r. użytkownicy mogą wyłączyć i usunąć model bezpośrednio z ustawień przeglądarki - a po wyłączeniu nie będzie on już pobierany ani aktualizowany. Model ma się też automatycznie usuwać, gdy w urządzeniu zaczyna brakować zasobów.

Jak sprawdzić u siebie i zablokować pobieranie?

Na Windowsie plik znajduje się w %LOCALAPPDATA%\Google\Chrome\User Data\OptGuideOnDeviceModel\weights.bin, na macOS i Linuksie - w odpowiednim katalogu profilu Chrome'a. Jak podaje Hanff, samo skasowanie pliku nie wystarczy - przeglądarka pobierze go ponownie. Aby zablokować to trwale, trzeba wyłączyć powiązane funkcje w chrome://flags lub skorzystać z przełącznika "On-device AI" w ustawieniach Chrome'a. Według serwisu Decrypt, na Windowsie można też ustawić zasadę OptimizationGuideModelDownloading na "disabled" w rejestrze.

Źródła: blog That Privacy Guy (Alexander Hanff, 4 maja 2026), Engadget, Decrypt, Pärssinen i in. (2018), Europejska Agencja Środowiska. Komentarze od Google'a wyłącznie tam, gdzie pojawiły się publicznie - rzecznik nie odniósł się do zarzutów prawnych, mówi wyłącznie o opcji wyłączenia w ustawieniach.