AI nie radzi sobie z rękopisami. BUW prosi o pomoc ludzi

Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie szuka wolontariuszy do odczytywania historycznych dokumentów, z którymi nie radzą sobie algorytmy. Chodzi o projekt TranskriBUW, czyli społecznościową platformę transkrypcyjną, w której osoby spoza zawodowego środowiska naukowego pomagają przepisywać rękopisy ze zbiorów biblioteki.

Sprawa jest ciekawa także z punktu widzenia rozwoju AI. BUW wskazuje, że programy do automatycznej transkrypcji istnieją, ale przy rzadkich i unikatowych materiałach ludzkie oko nadal bywa niezbędne. Problemem jest brak dużych zbiorów przykładów, na których można byłoby trenować algorytmy. Trudność sprawia nawet odręczna szwabacha, czyli pismo oparte na gotyckiej formie liter.

Wolontariusze pracują m.in. nad rysunkiem mikrograficznym z 1762 roku autorstwa Emanuela Listnaua. Przedstawia on konny portret Fryderyka II Wielkiego, zbudowany z napisów. Wśród materiałów pojawiają się też plany bitwy pod Pragą z 1757 roku, projekty przebudowy Pałacu Saskiego oraz akta rozwodowe z przełomu XVIII i XIX wieku, które mogą być cennym źródłem wiedzy o dawnej obyczajowości.

Projekt nie polega na swobodnym „przepisaniu” tekstu. BUW stosuje zasadę 1:1, czyli transkrypcja ma oddawać także błędy, skreślenia i niepewności widoczne w oryginale. Gotowe odpisy są później weryfikowane przez pracowników biblioteki i mogą zostać dołączone do skanów w bibliotece cyfrowej UW Crispa. Dzięki temu rękopisy stają się łatwiejsze do przeszukiwania i bardziej dostępne dla badaczy.

Według informacji podanych przez TVN Warszawa społeczność projektu liczy obecnie około 240 osób. Platforma TranskriBUW działa od 2024 roku, ale sama grupa powstała wcześniej, przy okazji akcji transkrypcyjnych prowadzonych od 2022 roku.

Źródła: TVN Warszawa/PAP, Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, SIGLUM UW.